Hơn 24 tỉ đôla doanh thu, 71 nghìn nhân công, được lăng xê thành một kiểu "phong cách Mỹ", ngày nay, Coca-Cola là một trong những nhà sản xuất, phân phối và tiếp thị đồ uống không cồn lớn nhất thế giới. Với hàng nghìn người, "Coke" hay "Coca-Cola" đã và đang có thời ám ảnh họ với những... cơn ghiền thực thụ. Ngay cả khi ưu thế độc quyền bị mất, Coke vẫn giữ được cho mình những fan trung thành cho đến cuối đời họ. Asa Candler - ông đã làm cho nhiều thế hệ "mắc nghiện" như thế!
Vết sẹo đầu đời
Sinh ngày 30/12/1851 tại Villa Rica, bang Georgia, Mỹ, Asa Griggs Candler là con trai thứ 8 trong tổng số 11 người con của gia đình Samuel và Martha Candler.
Asa lớn lên trong suốt thời kì nội chiến của nước Mỹ. Cha là một thương nhân giàu có và nổi tiếng, nhưng chiến tranh đã lấy đi tất cả những gì đáng giá trong gia đình Candler. Ngay từ khi lên 5, Asa đã bắt đầu đi học. Nhưng đến khi 10 tuổi, giấc mơ học hành chấm dứt.
Nghỉ học, Asa phải làm việc cật lực trong trang trại của gia đình. Mặc dù có thể được nhận học tại trường Đại học Emory, nhưng Asa đã nhường suất đó cho cậu em trai Warren. Lý do rất đơn giản: Asa tin rằng mơ ước được phục vụ chính phủ của Warren là thật sự cao cả và đáng được thực hiện hơn rất nhiều.
Ngay từ khi còn nhỏ, Asa Candler đã có một thiên hướng kinh doanh đặc biệt. Một lần, cậu nghe thấy tiếng động lớn từ khu nuôi gà dưới bếp. Lập tức, Asa chạy ngay xuống và phát hiện ra một con chồn. Đuổi mãi con chồn, cuối cùng, cậu cũng tóm được nó bằng hai tay. Trước khi bị giết, con chồn đã ghê gớm cắn trả và tặng nguyên cho cậu một miếng ngoạm lớn vào tay.
Dù đã quá đau, nhưng cách trả thù của cậu không phải là... ném nó vào thùng rác. Dù chỉ nghĩ có thể kiếm được 70 cent, cậu vẫn quyết đem bán bộ lông của con chồn - thứ mà cậu cho rằng giá trị nhất. Kết quả của "thương vụ" này là... 1 đôla, hơn cả những gì mong đợi.
Vết sẹo đầu tiên của cậu thế là đã không hề vô nghĩa
Nhưng chưa dừng ở đó, “người mua bộ lông chồn này còn muốn có thêm hàng nữa, vì thế, tôi quyết định cùng mọi người đi săn. Số tiền thu về là không nhỏ”, Candler tự hào.
Sau này, khi bắt đầu trưởng thành, anh chàng "hai tay bắt chồn" đó có mong muốn đặc biệt: được học ngành y. Nhưng vì không có tiền, cậu quyết định trở thành dược sĩ. Cậu thực tập tại 2 nhà thuốc ở thị trấn, nhưng số lương ít ỏi khiến Candler không hài lòng. Cậu quyết định tha phương tìm cơ hội.
Năm 1873, khi vừa 22 tuổi, chỉ với 1,75 đôla trong túi, Candler lặn lội đến Atlanta. Cậu xin được một chỗ làm tại quầy thuốc của dược sĩ George J. Howard. Nhờ chăm chỉ làm việc, Candler nhanh chóng trở thành thư kí của cửa hàng.
Tuy nhiên, mối quan hệ tiền tài - hạnh phúc lại mang dấu nghịch. Vì không được phép yêu con gái của ông chủ, Candler lại một lần nữa dứt áo ra đi. Cậu chọn cho mình con đường tự lập nghiệp mới.
Ốm vì thuốc, khoẻ vì nước
Năm 1877, Candler cùng rủ một trong những đồng nghiệp cũ Marcellus Hallman mở cửa hàng bán lẻ thuốc. Hồi đó, các dược sĩ được coi như những "thần y" biết chữa "bách bệnh" bằng những liều thuốc nước, dẫu cho nó chẳng mấy tác dụng. Suốt một thời gian dài, những liều thuốc nước này được pha chế theo một công thức đặc biệt nhằm phục vụ sở thích của người mua hơn là tác dụng chữa bệnh. Vì thế, quầy thuốc trở thành nơi thưởng thức đồ uống hơn là nơi mang lại sức khoẻ cho con người.
Sản phẩm đầu tiên của Candler là một loạt nước hoa. Thành công này lớn đến nỗi Candler có đủ tiền để mua lại toàn bộ cửa hàng. Trong vòng 10 năm, công ty của Candler đã trở thành một trong những doanh nghiệp bán thuốc lớn nhất ở Atlanta với doanh số lên tới hơn 100.000 đôla/năm. Giá trị tài sản đạt tới 50.000 đôla. Candler tiếp tục sản xuất và bán các loại thuốc và dược phẩm đa dạng, cho đến một ngày kia, ông bị liệt giường bởi chứng đau nửa đầu. Nhưng việc này lại vô tình trở thành một khởi đầu tốt.
Nằm liệt giường, nhưng trí não của Candler không hề chết. Căn bệnh của Candler tồi tệ đến mức ông sẵn sàng thử bất kì phương pháp nào có thể để thoát khỏi nó. Ông tìm đến một sản phẩm do dược sĩ John Smyth Pemberton chế xuất - một thứ được gọi là “Coca-Cola”. Nó được làm từ lá coca và hạt kola, và được coi là loại thuốc chữa bệnh đau đầu. Pemberton bán thức uống này với giá 5 cent/cốc tại cửa hàng thuốc của mình.
Và khi Candler nếm thử nó lần đầu tiên, ông đã nghiện uống đồ uống này ngay lập tức.
Thế là, máu kinh doanh từ bé trỗi dậy. Candler đã thực hiện một trong những quyết định táo bạo nhất của cuộc đời mình: bán toàn bộ sản nghiệp, cửa hàng thuốc, tranh ảnh… trong nhà. Tất cả những gì giá trị được đem ra bán hết, chỉ để có được gần 50.000 đôla.
Việc đầu tiên, ông đầu tư 500 đôla vào công ty của Pemberton. Đến cuối năm 1891, chỉ với 2.300 đôla, ông đã nắm quyền kiểm soát sản phẩm Coca-Cola. Phần còn lại của số tiền, Candler tiếp tục đầu tư vào sản xuất và tiếp thị cho đồ uống này.
Năm 1892, Candler thành lập công ty Coca-Cola ở Georgia với số vốn khoảng 100.000 đôla. Hơn một thế kỷ đã qua, song cho đến nay, công thức pha chế đồ uống này vẫn là một trong những bí mật kinh doanh được giữ gìn cẩn thận nhất thế giới. Người ta nói rằng chỉ có 2 giám đốc cấp cao nhất của Coca-Cola là được quyền tiếp cận với phòng pha chế. Và hương vị của Coca-Cola cũng gần như được giữ nguyên trong suốt thời gian dài. Về sau này, Candler cũng thay đổi một chút trong công thức để biến thứ đồ uống này trở nên ngon lành và dễ kiếm tiền hơn.
Trong những ngày đầu kinh doanh, thay vì quảng cáo nó như những loại thuốc "bách bệnh" mà trước đây ông vẫn làm, Candler chuyển sang tập trung giới thiệu Coca-Cola như một loại đồ uống ưa thích.
Năm 1899, hai luật sư người bang Tennessee đã gặp ông và đề xuất ý tưởng đóng chai cho sản phẩm. Nhưng Candler đã phạm phải một sai lầm chết người khi ông tỏ ý hờ hững với ý tưởng này. Ông đã giao toàn quyền cho hai luật sư đó trong việc đóng chai và bán sản phẩm.
Chỉ nhờ có vậy, trong vòng 10 năm, doanh số của hãng đã tăng vọt từ khoảng 35.000 lít (năm 1890) tới gần 1,5 triệu lít (năm 1900). Kết quả là công ty Coca-Cola đã phải rất vất vả, tốn nhiều thời gian và tiền bạc để có lại được quyền đóng chai.
Năm 1916, công ty kiếm được 27 triệu đôla. Với lợi nhuận không ngừng tăng, Coca-Cola trở thành công ty dẫn đầu trong ngành công nghiệp đồ uống không cồn ở Mỹ. Số tiền đầu tư 500 đôla của Candler lúc đầu đã thu về kết quả vượt quá sức tưởng tượng.
Bên cạnh thị trường đồ uống, Candler còn rất thành công trong lĩnh vực ngân hàng và địa ốc. Từ năm 1916 đến năm 1919, ông còn là thị trưởng của Atlanta.
Ngày 12/3/1929, ông qua đời sau một cơn đột quỵ. Trước khi mất, Candler đã kịp đóng góp 50 hecta đất để xây dựng công viên Candler, góp tiền để xây dựng Đại học Emory và Bệnh viện Emory - nơi những giấc mơ khởi đầu của cậu bé nghèo không thể đạt tới.
