Sự bận rộn của cháu ở đây không phải là vì hàng đêm cháu phải ôm tập vở đến nhà thầy cô để học thêm hoặc cháu phải thắp đèn học thâu đêm những gì thầy cô đã dạy trong lớp mà tất cả thời gian ở nhà, cháu phải ngồi tìm kiếm thêm thông tin trên mạng Internet hoặc đến thư viện để tra cứu cho các bài luận cuối môn của mình.

Tôi đã tìm hiểu và được biết có những môn học như sau trong chương trình lớp 12 của cháu:

- Administration (Office environment) – Môn hành chánh trong văn phòng
- Art – Môn nghệ thuật
- Ancient History (ancient Egypt – ancient Greece) Lịch sử cổ đại (Ai cập cổ đại và Hy lạp cổ đại)
- Biology – Sinh vật học
- Business studies - Những môn học về kinh doanh
- Chemistry – Hoá học
- Computer studies - Những môn học về vi tính
- Child care – Chăm sóc trẻ
- Commerce – Thương mại
- Design and Technology (Wood work – Handyman) - Thiết kế và kỹ thuật (Công việc thuộc ngành mộc và sửa chữa thủ công)
- English - Tiếng Anh (giống như môn Việt văn trong tiếng Việt)
- Music – Âm nhạc
- Geography - Địa lý
- Hospitality food and beverages (learning to cook in the kitchen and work in Hotels, Bars and Restaurants) - Phục vụ thức ăn và nước giải khát (học cách nấu ăn trong bếp và làm việc tại các khách sạn, các quầy rượu và các nhà hàng).
- Language – Ngôn ngữ học
- Life management (learning decision making and parenting skill) - Quản lý cuộc sống (học về cách đưa ra một quyết định trong cuộc sống và khả năng nuôi dạy con)
- Modern history (World war I + II) – Lich sử cận đại (Chiến tranh thế giới lần I + II)
- Maths – Toán
- Physical education (Sports, Gymnastic) – Môn thể dục

Đây là 19 môn học trong chương trình lớp 12 của cháu tôi. Tuy nhiên học sinh không cần phải học hết tất cả các môn mà chỉ cần chọn ra từ 6 đến 8 môn học mà học sinh cảm thấy thích nhất (cần phải có ít nhất một môn học tự nhiên). Đồng thời các môn học đó phải có ích cho chương trình học trong tương lai của mình.

Việc chọn lựa môn học này học sinh có thể nhờ giáo viên phụ trách giúp cho. Chính vì thế, ở các trường trung học ở Úc đều có các "Student Consellor" để giúp thông tin định hướng cho các cháu, xem xét bảng điểm, hỏi han sở thích học tập... để gợi ý cho các cháu chọn môn học ở Trung học hay ngành học ở ĐH.

Cháu của tôi đã chọn 6 môn học: Childcare, English, Hospitality, Life management, Modern history và Maths. Bởi vì đây là những môn mà cháu thích và phù hợp với ý định mai này sẽ tiếp tục học về ngành phát triển cộng đồng khi vào đại học.

Thỉnh thoảng, tôi có hỏi cháu: "Có 6 môn học mà lúc nào cũng bận rộn với việc học, không lẽ khi trong lớp thầy, cô không giải thích rõ hay sao mà về nhà cháu phải học nhiều như vậy?”

Cháu trả lời rằng:”Trong lớp thầy, cô chỉ giải thích rõ về những điểm chính của bài học, hướng dẫn cho chúng cháu về những tài liệu cần biết. Sau đó, khi về nhà tụi cháu phải tự học và tra cứu thêm để phục vụ cho các bài luận của mình. Bởi thầy cô không bao giờ yêu cầu tụi cháu học thuộc những gì được dạy, mà phải biết tự tìm tòi, lập luận thêm".

Tôi lại hỏi cháu, thầy cô yêu cầu cao như vậy, cháu có thấy "ngán" việc học không? "Không, cháu cảm thấy việc học hiện nay rất thoải mái. Bởi cháu không có áp lực học thuộc lòng các bài giảng, mà ngược lại, khi có thời gian tự nghiên cứu thêm, cháu sẽ nhớ bài lâu hơn, hiểu biết được nhiều hơn những gì thầy cô đã dạy trong lớp. Với lại ba mẹ cháu tuy cũng quan tâm nhắc nhở nhiều, nhưng không ép cháu học lắm. Thành ra, cháu học vừa với sức mình thôi, không thấy áp lực gì cả ”.

Một ngày học của cháu tôi, và các học sinh khác nói chung, bắt đầu từ 8 giờ sáng đến 3 giờ chiều (ăn trưa tại trường). Vì mỗi học sinh tự chọn môn học cho mình, nên lớp học của cháu tôi không giống với ở VN, học sinh luôn ngồi cùng nhau trong 1 lớp, chờ thầy cô vào giảng. Mà với cháu tôi, đến giờ học mỗi môn, các cháu phải xem lịch để tìm đến phòng học dành cho môn đó. Tôi cứ nghĩ, việc di chuyển phòng học kiểu này cũng đóng góp 1 phần và sự chủ động và hăng hái học tập của các cháu. Bởi nhớ lại thời tôi học ngày xưa, ngồi trong lớp từ tiết này qua tiết khác, rồi chờ thầy cô vào lớp, nhiều khi buồn ngủ và ì ra hẳn.

Tôi lại hỏi cháu tôi, "thế nếu không hiểu bài, không đi học... cháu sẽ bị xử lí thế nào?" Cháu tôi cho biết " Từ nhỏ tới giờ, tụi cháu chưa bao giờ bị áp dụng hình phạt. Nếu cháu vắng mặt không lý do thì nhà trường sẽ điện thoại báo cho phụ huynh. Nếu sự vắng mặt xảy ra thường xuyên thì nhà trường sẽ mời phụ huynh đến để tìm hiểu nguyên nhân. Nếu phụ huynh không đến được thì giáo viên phụ trách sẽ đến tận nhà để gặp phụ huynh. Khi học sinh có sự sa sút trong việc học hoặc không làm bài tập thường xuyên thì giáo viên phụ trách cũng sẽ mời phụ huynh đến để thông báo sự việc... Nhìn chung, tụi cháu không bị giáo viên áp dụng hình phạt trước mặt những học sinh khác nhằm mang tính răn đe… Vì nếu làm vậy, học trò tụi cháu sẽ cảm thấy bị xúc phạm lắm".

Hiện tại, tôi đang về nước công tác tại TPHCM. Hàng ngày, theo dõi trên báo chí, nghe chuyện phân ban, chuyện đi học khổ quá ai ơi, thấy con em chúng ta chịu nhiều áp lực học hành quá. So lại với cháu tôi, nó cũng học hành bận rộn đấy chứ? 8h-15h tại trường, về nhà phải tự học thêm.

Quả thật, với sự quan sát của tôi về giáo dục tại VN và Úc, tôi nghĩ nếu muốn thành tài thì dù học tại đâu học sinh cũng phải chấp nhận sự bận rộn và khó khăn... Tuy nhiên, cháu tôi thấy yêu thích chuyện học và cảm thấy thoải mái hơn nhiều em đang học ở VN có lẽ là do cháu tự nguyện học và được chọn lựa để học những môn mà mình yêu thích. Cháu cũng không phải chịu áp lực của việc đạt kết quả cao, hay phải thi đậu vào đại học. Vì thế, tôi trộm nghĩ từ ví dụ của cháu tôi rằng muốn chuyện học của học sinh trở nên thoải mái thì trước hết học sinh phải có được niềm ham thích học. Và lòng ham thích này thì có thể được tạo ra từ chương trình học linh động, phù hợp sở thích của các em; cha mẹ quan tâm nhưng không thúc ép các em học theo ý cha mẹ; thầy cô hướng dẫn đúng hướng nhằm khơi dậy khả năng tự học của các em...