Đảo Christmas là trung tâm của những cuộc tranh luận gay gắt trong Quốc hội Liên bang Úc cũng như thu hút sự chú ý của công luận trong vài tuần qua xung quanh vấn đề người xin tị nạn tại Úc.

Khoảng 1156 người xin tị nạn trên đảo Christmas hiện đang cư trú với khoảng 1200 dân đảo. Một số tòa nhà di động đang được vận chuyển từ lục địa ra khu tạm giữngười tị nạn cách thành phố Perth khoảng 2600 kilomet về phía tây bắc.

Khoảng 300 nhân viên bổ sung hiện đang sống trên đảo Christmas để hỗ trợ giải quyết dòng người tị nạn bị chặn lại không được đi tiếp vào lục địa Úc.

Tuy nhiên, một số ‘cư dân’ thường trú trên đảo, không hay biết về những cuộc tranh luận chính trị gay gắt đang diễn ra, đang bắt đầu hành trình di cư. Tổng số ‘cư dân’ này là khoảng 50 triệu. Đó là loài cua đỏ.

Loài cua đỏ đang bắt đầu cuộc hành trình hàng năm từ những khu rừng nhiệt đới trên đảo Christmas vốncó địa hình nhiều đồi núi để xuống biển, bắt đầu mùa sinh sản. Tuy nhiên, nhiều người đang lo ngại rằng những người tị nạn sẽ là mối đe dọa của cua đỏ trên đường di cư.

Ông Max Orchard, người phụ trách đội quản lý rừng trên đảo Christmas, cho biết những con cua đỏ bắt đầu quá trình di cư tại một thời điểm khá kỳ lạ trong năm nay. Ông nói:

“Cua đỏ đã bắt đầu hành trình di cư xuống biển sinh sản vào ngày thứ Hai. Thời điểm này không sớm, nhưng hơi bất thường vì chúng đã khởi hành sau khi mới có một lượng mưa nhỏ. Thông thường, cua đỏ bắt đầu di cư một thời gian sau khi mùa mưa bắt đầu. Tuy nhiên, năm nay vì một lý do nào đó, cua đỏ đã di cư trước khi có những cơn mưa lớn và cách thời điểm đẻ trứng khá xa.”

Cua đỏ bị tàn sát

Các nhà khoa học ước tính có khoảng 50 đến 120 triệu con cua đỏ hiện sống trên đảo. Mỗi năm một lần, cua đỏ ‘hành hương’ xuống biển để sinh sản. Trên chặng đường này, cua đỏ phải đối mặt với nguy cơ bị chết.

Ông Orchard ước tính có khoảng nửa triệu con cua đỏ chết mỗi năm trong mùa di cư. Ông cho rằng con số này sẽ tăng cao hơn trong năm nay vì mật độ giao thông gia tăng do trung tâm giam giữ người tị nạn hiện đang đông nghẹt. Ông nói:

“Chúng tôi biết rằng lũ cua sẽ bị ảnh hưởng bởi chúng tôi cũng đã gặp tình huống này khi trại tị nạn được xây dựng. Lúc đó, số công nhân xây dựng đến đảo làm việc cũng tương đương với số người tị nạn hiện nay. Tình huống tương tự nay lại xảy ra.”

Ông Orchard cho biết, những con đường tới trại tị nạn đã được chặn lại để cua đỏ có thể đi qua. Ông cho biết thêm: “Hiện tại, hai phần đường đang được chặn lại và những cư dân mới trên đảo có thể cảm thấy thất vọng. Trên thực tế, đó là phần đường để đến khu trại tị nạn mới trên đảo. Chúng tôi phải chặn những con đường đó lại và điều khiển giao thông đi vòng sang đường khác để đến khu trại tị nạn. Mọi người đang bắt đầu quen với điều này.”

Rừng Quốc gia đảo Christmas cũng đã có những sáng kiến mới nhằm giảm số cua đỏ bị giết hoặc bị thương trên chặng đường di cư xuống biển sinh sản. “Chúng tôi đã thử áp dụng một số biện pháp khá mới lạ. Chúng tôi đã mở đường đi cho cua đỏ giống như đường rào ngăn gia súc có một đầu mở,” ông Orchard cho biết.

“Ngay từ đầu, chúng tôi nhận thấy những con cua sẽ không đi qua hệ thống cống nước bởi chúng nghĩ đó là một cái hang lớn và có một con cua lớn ở cuối hang sẽ ăn thịt chúng nếu đi vào hố sâu tối tăm đó. Vì vậy, chúng tôi đã dựng lên một rào chắn gia súc mở một đầu để ánh sáng có thể lọt vào và chúng tôi lắp rào bằng những tấm nhựa thấp để ngăn những con cua không đi lên đường và hướng chúng đi theo đường đi riêng chúng tôi dựng lên cho chúng.”

Những người coi rừng trên đảo cũng đã dựng những chiếc cầu vượt giúp cua sang đường một cách an toàn.

Kiến vàng – mối đe dọa lớn của cua đỏ

Ngoài nguy cơ thương vong trên đường, mối đe dọa lớn nhất đối với loài cua đỏ trong những năm gần đây là loài kiến vàng hung hăng. Loài kiến này thường phun nọc độc làm mù mắt cua đỏ trước khi ăn thịt.

Các nhà khoa học ước tính rằng loài kiến này đã tàn sát đến 1/3 số cua đỏ trên đảo.
Tuy nhiên, người ta đã điều chế được một loại thuốc để diệt trừ kiến vàng và những người quản lý đã dùng trực thăng để phun loại loại thuốc này trên đảo .

Ông Orchard cho biết kết quả áp dụng phương pháp này khá thành công. “Chúng tôi đã chiến thắng nhưng cuộc chiến chống lại kiến vàng vẫn chưa kết thúc. Khi phun thuốc từ trực thăng xuống những khu vực có mật độ kiến vàng dày đặc, tỉ lệ thành công đạt được là 99%.”

Loài cua đỏ xác định thời gian di cư theo chu kỳ của mặt trăng, thủy triều và thời tiết. Ông Orchard nhận định nếu tính theo thời gian loài cua đỏ khởi hành trong năm nay, chúng sẽ tới bờ biển và sinh sản vào quãng ngày 11 tháng 12.

“Thời gian di cư của loài cua đỏ khó có thể xác định chính xác vì cua đỏ di cư phụ thuộc vào thời tiết. Loài cua đỏ có thể khởi hành bất cứ thời điểm nào trong vòng từ thàng Mười đến tháng Mười Hai tùy theo mùa mưa. Trên thực tế, khi cua đỏ khởi hành, chúng hướng đến một ngày trong tháng tiếp theo trùng với thời điểm thủy triều vào chu kỳ cuối của mặt trăng.”
Những con cua đỏ đực xuống bãi biển trước để đào hang. Khi cua cái đến nơi, cặp cua này sẽ giao phối trong hang. Tuy nhiên, sau khi giao phối, cua đực không ở lại. Cua đực rời cua cái để thả trứng xuống biển và một mình quay về những khu rừng trên đảo.

Sau khoảng 20 đến 30 ngày, những con cua đỏ con bắt đầu xuất hiện từ dưới biển và đi về những khu rừng trên đảo, tiếp tục vòng đời của loài cư dân thường trú lớn nhất trên đảo Christmas.